تبليغاتX
شهربابک در یک نگاه - معرفی بازیهای محلی شهرستان شهربابک


شهربابک در یک نگاه

معرفي شهرستان شهربابک

بازیها، نماد خلاقیت فردی و گروهی اقوام مختلف است. هر بازی، بخشی از یاد و یادگارهای کودکی و جوانی مردم را تشکیل می‌دهد. در شهربابک  نیز بازیهای بسیاری از قدیم رایج بوده که برخی از آنها امروز از رونق افتاده است. و متاسفانه در حال فراموشی می باشد .

با تشکر از مدیریت محترم وبلاگ میمند جهت آشنایی شمــا عـــزبزان با این بازی ها ذیلا به معرفی آنها می پردازیم  .

توجه : اين بازيها بر اساس اطلاعات دريافتي و نظرات شما وكتابهاي موجود  ممكن است روزانه تغيير و كاملتر شود .

اسب بازی
اسب بازی از بازی های متداول در عروسی است. در بعضی مواقع نیز به صورت مسابقه این بازی را انجام می دهند که فرد اسب سوار باید بتواند در هنگام اسب سواری خم شود و اشیایی را از روی زمین بردارد.

  • انداختن قاشق
  • قاشق چندین رو داشت که هر طرف به عنوان یک اسم معرفی می شود. یک طرف شاه, یک طرف وزیر, یک طرف جلاد و یک طرف دزد. در هنگام انداختن اگر فردی دزد می شد، می بایست توسط شاه دستور بگیرد و توسط جلاد کتک بخورد. در روستای میمند این بازی بر روی قوطی کبریت امروزی نیز انجام می‌شود.
  • بیست و چهار خطو
    این بازی بین دو نفر انجام می شود. ۲۴ دانه نخود و عدس را انتخاب کرده، ۱۲ دانه از یک نوع و ۱۲ دانه از نوع دیگر. در این بازی باید دانه های خود را طوری قرار بدهد که در یک ردیف قرار بگیرند و فرد مقابل یکی از دانه های خود را کنار می گذارد که به آن کشتن می گویند. این بازی با جابجا کردن دانه ها یک نفر برنده و یک نفر بازنده دارد و هر کدام از این دو نفر مبلغی را انتخاب کرده اند که برنده آن مبلغ پول را برده است.
  • پروپوچ
    این بازی نیز از بازی‌هایی می باشد که چند نفر با هم می نشینند و دو تیم را تشکیل می دهند. دانه‌ای که در دستانشان جابجا می گردد، گل نام دارد. هر تیم ممکن است ۳ نفر یا بیشتر باشدکه شامل ۶ دست می باشد و گل داخل یکی از این شش دست می باشد. در این بازی پوچ داریم، خالی بازی داریم و کف زدن داریم.
    پوچ: یعنی تیم مقابل مطمئن است‌که داخل یکی از دست ها گل وجود ندارد. بنابراین آن دست را پوچ می‌کند.
    خالی بازی: وقتی تیم مقابل به دستان یک نفر شک نماید دستور خالی بازی را میدهد که فرد مقابل باید دست خالی را نشان دهد و دست پر را داخل دست خالی جابجا می نماید.
  • پشکل گودو
    این بازی توسط دو نفر بر روی ۶ عدد چاله کوچک انجام می شد. این دو نفر در دو طرف چاله های کوچک قرار گرفته و هر کدام ۲۷ دانه پشکل در دست خود دارند. داخل هر چاله کوچک برای شروع بازی ۹ عدد پشکل می گذارند و بعد جهت عقربه های ساعت به نوبت یک مرتبه شخص سمت راست و یک مرتبه شخص سمت چپ ۹ دانه پشکل داخل چاله کوچک را برداشته و هم جهت عقربه های می چرخد و داخل هر کدام از این چاله ها یک دانه پشکل می اندازد. زمانی که چاله ها جفت شدند آن شخص دانه های پشکل را برده و در صورتی که سه تا شدند یک چشم برای خود ایجاد نموده و در پایان دانه ها را شمارش کرده هرکدام که بیشترین دانه پشکل را داشته باشد، آن شخص بازی را برده و این کار تا انتها ادامه پیدا می کند. یک نفر به عنوان بازنده و یک نفر به عنوان برنده مسابقه انتخاب می شود. کسی که برنده شده باید فرد بازنده را خاک پوفو بدهد. مثلا ۲۷ دانه را داخل یک چاله انداخته و مقداری خاک بر روی آن می ریزد، فرد بازنده باید با دهان پف( فوت) کند و آن خاک را از روی دانه ها بردارد تا به ۲۷ دانه پشکل دست یابد.
  • پل بازی
    پل بازی به چند صورت متداول بوده است که به نام ارنشک برنشک مشهور می‌باشد:
    پل خط، پل زو و يا پل گودو
    پل خط: اين بازي توسط دو تيم و يا دو نفر انجام مي شد . براي شروع بازي  یک دایره بر روی زمین ترسیم می نمودند و پس از قرعه كشي يك گروه شروع كننده بازي مي شد و از مرکز دایره پل توسط يكي از اعضاي گروه زده می شد  در  اين روش : شخص بازي كننده پل را كه يك چوب ۱۰ سانتي متري بود داخل دايره مي انداخت و سپس با چوبي به طول ۱ متر كه در درست داشت بايد طوري روي پل ضربه مي زد تا پل از روي زمين بلند و سپس در سريعترين زمان ممكن ضربه اي محكم به زير چوب مي زد كه معمولا پل به فاصله ۶۰ و يا ۷۰ متري پرتاب مي شد . در هنگام زدن ضربه چوب دستي نبايد با زمين بر خورد مي كرد اگر برخورد مي كرد مي گفتند كشال كرد و ضربه قابل قبول نبود . تيم  مقابل مي بايست پل رابا همكاري گروهي  از همان فاصله پرتاب و يا به يكديگر منتقل  تا داخل دايره پرتاب شود  . شخص داخل دايره هم مجاز بود با چوب و يا بدن خود مانع از افتادن چوب در داخل دايره شود  . اگر چوب داخل دايره مي افتاد تا زماني كه در حال حركت بود شخص داخل دايره مي توانست به آن ضربه و آنرا از دايره بيرون كند ولي اگر متوقف مي شد حق ضربه زدن به پل را نداشت  و اين كار ادامه پيدا مي كرد تا چوب داخل دايره بيفتد و آن فرد تعويض شود . در اين بازي تمركز و سرعت حرف اول را مي زد .
  •  
  • پل گودو يا پل زو  این بازی نمونه‌ای از  بازی قبلی می باشد براي شروع گروه شروع كننده بازي پل را بر رودي گودال كوچك و يا شيار قرار داده  و پل را با چوب بالا انداخته و با همان چوب به صورت کشیدن زیر آن می زدند  و چوبی که پل با آن پرتاب شده پهلو گودال قرار می دادند فرد و يا تيم مقابل اگر  قبل از رسيدن چوب به زمين آنرا در هوا مي چاقيدند ( مي گرفتند) كلا بازي را مي بردند و اگر موفق به اينكار نمي شدند  می بایست پل را از همان جايي كه روي زمين افتاده  پرتاب کند تا به چوب برخورد کند و اگر به چوب برخورد مي كرد فرد مي سوخت ( مي باخت )، و نفر بعدي تيم جاي او را مي گرفت . اگر پل به چوب نمي خورد شخص بازی کننده  با چوب دستي بايد روي پل ضربه مي زد تا پل از زمين بلند و سپس با يك ضربه محكم زير آن مي زد فر د بايد تا ۳ ضربه پل را بلند و پرتاب مي كرد اگر در سه ضربه موفق نمي شد مي باخت  . اگر موفق مي شد و با يك ضربه جانانه چنان زير پل مي زد كه تا فاصله ۱۰۰ متري هم پل پرتاب مي شد . يا كمتر كه بسته به مهارت و قدرت جسمي فرد داشت .  و بلافاصله به كنار گودال برگشته و چوب را كنار آن مي گذاشت . فرد مقابل بايد چوب را به روش اول پرتاب تا به چوب بخورد . اگر مي خورد بازي را برده بود اگر نمي خورد شخص بازي كننده  مجاز بود سه بار روی پل ضربه بزند و در هرمرحله که ضربه می زد اگر موفق می شد پل را از روی زمین بلند و سپس با چوب دستی محکم به آن ضربه می زد . و سپس فاصله پل رااز همان محلی که روی زمین افتاده بود  تا گودال  باهمان چوب دستي اندازه گيري مي كردند . مثل روشي كه پارچه فروش ها پارچه را گز مي كنند . بر اساس توافق اوليه بازي اگر ۲۰ چوب ملاك زو دادن طرف مقابل بود بايد در یک و یا چند  نوبت بازي با شمردن فاصله بدست آمده به عدد ۲۰ می رسیدند  . اگر موفق مي شدند به عدد ۲۰ برسند تيم بازنده بايد زو مي كشيد .
  • به اين روش هریک از اعضای تیم برنده باید با یک دست پل را کمی به هوا انداخته و با چوب دستی به زیر آن می زدند طوری که مانع از افتادن چوب روی زمین شوند  مثل بازی یک نفره با توپ پیک پنگ و سپس تعداد ضربه شمارش می شد . در پایان تعداد ضرباتی که هر فرد از تیم برنده بدست آورده بود  با هم جمع می شد مثلا اگر مجموع ضربات ۱۰ می شد به تعداد ۱۰ بار با چوب دستی در یک مسیر مستقیم به پل ضربه می زدند . هر ضربه که زده می شد و ضربه بعدی از جایی زده می شد که چوب در اثر  ضربه اول به زمین افتاده بود . گاها این مسیر به صدها متر می رسید. تیم مقابل هم اگر در زمان زدن ضربات موفق می شد پل را قبل از اینکه با زمین بر خورد کند در هوا بگیرد از زو کشیدن معاف می شد و گرنه باید از آخرین محلی که پل روی زمین افتاده بود تا محل زدن  اولین ضربه که همان گودال بود زو می کشیدند . برای  اینکار تیم بازنده به نوبت نفس خود را در سینه حبس و با گفتن کلمه زو (زووووو) با صدای بلند طوری یک لحظه هم مکث و یا قطع صدا نداشته با شد به سمت گودال می دویدند . و هرکجا فرد از نفس کم می آورد می ایستاد تا نفر دوم زو را ادامه دهد . این کار باید توسط تیم بازنده تا محل زدن ضربه اول انجام می شد و گرنه از همان فاصله ای که زو کشیدن متوقف می شد دوباره باید برا اساس ضربات جدید بدست آمده توسط تیم برنده به عقب رانده می شدند و ازنقطه جدید زو کشیدن را دوباره شروع می کردند که سرانجام پس از انجام کامل زو کشیدن تیم برنده با تیم بازنده جای خود را عوض می کردند .   
  • تاب بازی
    یکی از بازی‌های دو نفره که بیشتر بین بچه ها رایج می باشد، تاب بازی است. شیوه کار به این شکل است که با یک تکه ریسمان و شاخ یک درخت به قطر ۱۰ الی ۱۵سانتیمتر می توان مقدمات بازی را فراهم کرد. ریسمان را دولا کرده به شاخ درخت می اندازیم. سپس دو سر آن را گره زده و یک شی‌ء نرم مثل بالش داخل آن گذاشته یک نفر داخل تاب نشسته و نفر بعد کمی او را به طرف خود کشیده و او را به جلو رها کند تا این که نوبت عوض شود.
  • تفنگ بازی
    این بازی فقط در مراسم خاص عروسی اجرا می شده است. چند نفر با تفنگی که در دست داشتند جلو درب حمام تا ساعتی که داماد از حمام بیرون می آمد، تیراندازی می کردند. این کار فقط به منظور با خبر کردن بقیه مردم و ایجاد تکاپو و جنجال بوده است.
  • چوب بازی
    چند نفر که به این بازی وارد بودند، وارد میدان معرکه می شدند و بر روی چوب می چرخیدند تا اینکه از طرف مقابل کتک نخورند. در این بازی چنان ضربه می زدند که چوب به دو نیم می شد.
  • چوب چغلو (پرتاب كردن چوب )
    اين بازي بيشتر در مناطقي مانند ميمند رايج بوده براي انجام اين بازي یک چوب را در روی درب ورودی کیچه( كوچه) گذاشته و چند نفر از انتهای کیچه با چوب های کوچکی که در دست داشتند، می بایست طوری چوب را پرتاب کنند که به چوب اولی برخورد کند و هر مرحله تکرار می شود. در نتیجه باعث کسب امتیاز شده و در پایان برنده جایزه ای را که پول یا مواد غذایی بود، دریافت می کرد.
  • قاشق بازی
    این بازی نبز شبیه به گردو بازی می باشد. به استخوان پاشنه پای گوسفند قاشق گفته می شود. ۶ نفر در این بازی فعالیت می کردند. هر کدام می بایست ۲ قاشق بنشانند. قاشق در امتداد یک خط نشانده شده و قاشق بزکوهی به عنوان تیر در نظر گرفته می شد. وقتی بازی شروع می شد، برد با کسی بود که بیشترین قاشق را بزند. بازی آنقدر ادامه یافته تا یک نفر تمام قاشق را برده و برنده شود.؟
  • غزغزو يا خز خزو ( سرسره  بازی )
    این بازی در مناطق کوهستانی بر روی سنگ های لعل و سبز و توسط بچه های بین ۹ تا ۱۵ سال انجام می‌شود. برای کاهش اصطکاک مقداری خاک بر روی سنگ ها می پاشند.
  • قل بازی ( بازي با سنگ ريزه كوچك حداكثر يك سانتي متري كه در گويش محلي به هر سنگ يك قل مي گقتند
    قل بازی بر چند نوع است :
    ۵ تا و ۱۲ تا. ۵ قل حلال و حرام دارد.

    1. سنگ (قل) را کف دست گذاشته و بعد به بالا می اندازیم و پشت دست را زیر آنها گرفته تا اینکه چند تا از آنها بر پشت دست باقی می مانند. این تعداد اگر جفت بود، به بالا انداخته و به کف دست برمی گردانیم. در این صورت نصف آنها حلال است؛ یعنی آنها را برده ایم. این نصف را کنار می گذاریم و نصف دیگر را در بازی شریک می داریم. اگر طاق بود دوباره بر روی زمین برمی گردانیم و در این حالت یک دانه را به میل خود از روی زمین برمی داریم و سعی می کنیم که دانه های روی زمین را تا جای ممکن جفت جفت برچینیم که در این صورت نیز یکی حلال است؛ یعنی آنرا برده ایم و برای خود کنار می گذاریم و دیگری حرام است که دوباره باید آن را در بازی شریک بداریم و به همین ترتیب بازی می کنیم تا آنکه دانه ها (قل ها) تمام شود. درضمن هر نوبت که بازی کنیم و همه قل ها را ببریم، ۶ عدد از طرف مقابل برده ایم؛ یعنی ۶ دانه به طرف مقابل قرض داده ایم و از او طلبکاریم.
    2. بازی ۵ قل فقط با ۵ قل
      شروع این بازی به این صورت است که ابتدا دو نفری که می خواهند با هم بازی کنند، قل ها را امتحان می‌کنند و یکی یکی آنها را در دست چیده و به هوا پرتاب می کنند (حدود ۲۰ سانتیمتر) و پشت دست را زیر آنها می گیرند تا ببینند چند تا از آنها بر روی دستشان می افتد، هر کس که قل های پشت دستش بیشتر بود بازی را شروع می کند و در مرحله اول قل ها را به زمین می ریزد و آنها را یکی یکی بر می چیند، مرحله دوم دوتا دوتا به دستور طرف مقابل، مرحله سوم باید سه تا را با هم و دیگری را تک برچیند (یکی از آنها نیز که داخل دستش است باید با آن دانه های روی زمین را برچیند. ). مرحله چهارم باید یکی را در دست گرفته و چهار قل روی زمین را با هم برچیند. مراحل بعدی از این قرار است: ناخنک، پمپ، تخم گذاشتن و عوض کردن آنها،کرنو، لانه مرغی، سفره پهن کردن و … که در ضمن خوب است این مراحل را دیگر در حین عملی بازی کردن مشاهده کنیم تا برایمان جا بیفتد که به چه صورت است و در آخر که همه مراحلش را بازی کردیم، دوباره آنها را پشت دست رها می کنیم به هر تعداد قلی که پشت دست افتاد ۹ عدد دیگر اضافه می‌کنیم و می گوییم که این قدر برده ایم؛ مثلاٌ اگر سه قل از پنج قل پشت دست ما افتاد می گوییم سی تا برده ایم ۳۰=۳+۲۷=۹*۳ و طرف مقابل نیز باید همه این مراحل را طی کند و در آخر ببینیم چند عدد برپشت دستش افتاده است و با هم مقایسه می کنیم، هر کدام هر قدر که بیشتر برده اند از طرف مقابل طلبکار است و بازنده باید در مرحله بعدی جبران کند.
  • کلاس بازی
    این بازی توسط دو نفر صورت می گرفت. یک شش خانه( مستطيلي كه از ۶ مربع مساوي تشكيل شده بود ) بر روی زمین ترسیم کرده و یک سنگ کوچک را در جلو پا قرا ر می دادند. هر فرد می بایست روی یک پا حرکت کند و با زدن ضربه با همان يك پا به سنگ آنرا از خانه اول تا خانه ششم عبور دهد به طوری که سنگ بر روی خطوط قرار نگیرد و فرد از پاي دوم خود هم استفاده نكند  و این کار را باید تا پایان انجام دهند اگر موفق به انجام كامل بازي مي شدند در لبه خط مي ايستاند و با پرتاب سنگ در كلاس اقدام به خريد يكي از شش خانه كلاس مي كردند . طرف مقابل حق ورود به كلاس خريداري شده را نداشت و بايد در هنگام بازي از روي ان مي پريد . هر فرد خانه بيشتري  مي خريد برنده بازي بود  این بازی در سنین ۵ الی ۲۰ سال رواج بیشتری داشته است
  • كو كو كلاه بردار
    در این بازیكه به كوكو بازي هم معروف بود و در ميان مردان و جوانان انجام مي شد  بدين روش كه ابتدا یک دايره بزرگ به قطر ۱۰ الي ۱۵ متر روي زمين مي كشيدند . افراد شركت كننده در بازي به دو گروه تقسيم و سپس يك گروه از شركت كنندگان كلاه بر سر گذاشته و داخل دايره قرار مي گرفتند و گروه ديگر در خارج از دايره در اطراف آن به بازي مي پرداختند و دور دايره مي چرخيدند . يعني سعي مي كردند كلاه مردان داخل دايره را بر دارند تا بازي را ببرند . اگر يكي از مردان خارج دايره موفق مي شد كلاه يكي از مردان داخل دايره را بردارد مي گريخت و سعي ميكرد خود را به محلي برساند كه به آن توس ( و به ضمه) مي گفتند  و معمولا در فاصله ۵۰متري دايره قرار داشت براي اينكار افراد ديگر او را ياري مي كردند يعني اگر فردي از افراد داخل دايره  مي خواست او را تعقيب و كلاه را از او بگيرد ياران او كلاه را گرفته و به توس مي رساندند .تا برنده شوند . وگرنه بردي در كار نبود . افراد داخل دايره هم سعي مي كردند با ضربات پا  مانع از نفوذ افراد به داخل دايره شوند و چنانچه فردي از تيم مقابل بوسيله ضربه پاي افراد داخل دايره مورد هدف قرار مي گرفت بازنده و از دور بازي خارج مي شد .
  • گردو بازی
    گردو بازی در  شهر و اكثر روستا هاي شهربابك مانند  میمند رایج بوده و این بازی بصورت دو نفره و يا گروهي انجام مي شد و فصل بازي آن از يكماه قبل از عيد شروع و تا يكماه بعداز عيد ادامه مي يافت
    شیوه بازی:  ادامه دارد ..........
  • گوتی بالو ( بازی چوگان )
    این بازی توسط چند نفر در دو تیم صورت می گرفت و روی میدان شامل پی, روکش و تی بالا می باشد.
    شروع بازی: یک تیم بر روی تی بالا توپ را با چوب به تیم بعدی پرتاب می کنند و هر فرد ۳ ضربه دارد که ضربه سوم می بایست خود را به پی برساند و گرنه در مرحله بعدی نمی تواند بازی نماید. این بازی در سنین ۱۵ تا ۴۰ سال رواج دارد.
  • هنگال هنگی ( الاکلنگ )
    یک چوب را داخل فاق قرار می دهند و دو نفر در دو سرچوب به پایین و بالا حرکت می کنند
نوشته شده در شنبه شانزدهم خرداد 1388ساعت توسط m_ali| |


Design By : Night Skin